Vijf vragen over: de ramadan

Een maand lang niet eten en drinken tot het donker wordt. Dat weten de meeste niet-moslims nog wel. En geen seks, dat ook. Maar wist u ook dat de toegewijde moslim tijdens ramadan geen ruzie mag maken, en dat op een nuchtere maag? En wist u dat ramadan 'big business' is?

1) Ramadan is… groot geld
Ramadan is een bruisend ritueel waaraan veel geld wordt verdiend. De productiviteit in de moslimwereld mag dan dalen en ook overheidsdiensten komen praktisch tot stilstand. Maar de portemonnees gaan massaal open. In Saudi-Arabië wordt tijdens ramadan drie miljard euro uitgegeven aan eten en drinken, en in Egypte zelfs vier miljard.

Niet aan te slepen
Maar daar gaan dan ook in de eerste week van ramadan 40 miljoen kippen, 2,7 miljard broodjes en tien miljoen kilo kapucijners over de toonbank. Het lam uit Nieuw-Zeeland is niet aan te slepen. Arabische televisiezenders halen in een maand tot 30 procent van hun jaarlijkse advertentie-inkomsten binnen omdat moslimfamilies veel thuis gezamenlijk televisie kijken wanneer zij 's avonds het vasten doorbreken met de iftar-maaltijd.

Fastfoodketens hebben speciale 'na-zonsondergang'-aanbiedingen. De halal telefoonapplicatie iPray rinkelt vijf keer per dag op gebedstijd en met het 'FindMekka'-kompas weet je je ervan verzekerd dat je gebedskleedje de goede kant op wijst.

De sobere intenties van de vastenmaand ten spijt geeft een moslimgezin ongeveer een dubbel maandinkomen uit tijdens ramadan. Zelfs de beurskoersen in landen als Turkije, Oman en Koeweit stijgen hard tijdens de vastenmaand. De beurzen in 14 moslimlanden behaalden tussen 1989 en 2007 een gemiddeld rendement van 38% tijdens de ramadan tegenover 4,3% in de rest van het jaar, zo blijkt uit onderzoek van de universiteit van New Hampshire.

2) Ramadan is… kijken naar Mekka
Als goedgelovig moslim moet je tenslotte een keer in je leven op bedevaart, of hadji naar Mekka zijn geweest, een enorme impuls voor de Saudische toerisme industrie. Maar ramadan is, na olie, ook het grootste culturele en religieuze exportproduct van Saudi-Arabië.

Want moslims overal ter wereld die de bedevaartstocht niet kunnen afleggen richten wel hun blik op Mekka. En gastarbeiders die in Saudi-Arabië geld hebben verdiend, nemen de Saoudische waarden over vrouwen, onderwijs en religieuze praktijken mee naar hun thuisland. Daarbij financieren de Saoudies een mondiaal netwerk van moskeeën waar de Saudische conservatieve waarden worden gepredikt. Als je in Atjeh overdag gesnapt wordt met een hapje, dan zal men door middel van stokslagen je proberen op andere ideeën te brengen. En zelfs in het seculiere Egypte is dit tegenwoordig strafbaar.

3) Ramadan is… een vreedzaam feest?
De ramadan-periode wordt vaak in verband gebracht met vrede en wapenstilstand maar is niet altijd zonder slag of stoot verlopen. Mohamed voerde tijdens ramadan de eerste grote moslimoorlog tegen de ongelovigen van Mekka in 624. En de gezamenlijke aanval van Syrië, Jordanië en Egypte op Israël in 1973 (de Yom Kippur-oorlog) vond plaats tijdens ramadan, juist om Israël te verrassen. Soms zit ramadan ook militair-strategisch in de weg, zoals toen Amerikanen en Afghanen bij Tora Bora jacht maakten op Osama Bin Laden. Veel Afghaanse strijders braken de zoektocht af om thuis het vasten te verbreken.

4) Ramadan is…overal
45 miljoen moslims wonen en werken in westerse landen. En daar is het vasten een extra zware opgave. Hongerige moslims zien zich omringd door frisse collega's die wel mogen eten en drinken. En als je in IJsland en het noorden van Scandinavië woont, dan gaat de zon dit jaar nauwelijks onder tijdens ramadan. Noordelijke moslims mogen dan gelukkig 'Mekka-tijd' aanhouden.

5) Ramadan is…propaganda
Veel niet-gelovige dictators in het Midden-Oosten hebben ramadan gebruikt als politieke propaganda. Strenge heersers van Damascus tot Algiers lieten op ramadan gevangenen vrij, zoals de stalinistische dictator Turkmenbashi die in 2005 tijdens ramadan de tralies deed wijken voor meer dan 8000 gevangenen in Turkmenistan. De Libische kolonel Khadaffi vergrootte zijn aanzien in de moslimwereld toen hij, omringd door zijn schare vrouwelijke bodyguards, weigerde de Amerikaanse minister Condolleeza Rice de hand te schudden. Omdat het ramadan was.

En een ramadantip voor niet-moslims: hoe begroet je je islamitische buurvrouw die er deze dagen ietwat bleek en chagrijnig bijloopt? Een vrolijk 'Ramadan Mubarak!' (Gelukkig ramadan!) zal ongetwijfeld een glimlach op haar gelaat toveren.

Door: Martijn van Tol
Bron: Wereldomroep